2013-11-17

Nazwa beton wywodzi się z języka francuskiego i oznacza sztuczny kamień uzyskany z kruszywa, cementu i wody. Swoiste formy betonu, jako wyrobu z kruszywa, drobnego piasku i zazwyczaj zaprawy wapiennej używano już w starożytności. Najsłynniejszą budowlą był rzymski Panteon z kopułą o rozpiętości 43 metrów. Rzymianie, jako zaprawy używali pyłu wulkanicznego lub zmielonych dachówek ceramicznych. Z tego rodzaju betonu powstały termy, akwedukty i liczne mosty. Jednak za pierwszą w pełni betonową budowlę uważa się latarnię morską Eddystone w zatoce Plymouth, postawioną przez Johna Smeatona w 1756 roku. Mimo, tego wynalezienie cementu portlandzkiego przypisywane jest anglikowi Josephowi Aspdinowi, który opatentował wyrób w 1824 roku. Materiał powstał z klinkieru cementowego z domieszką gipsu w ilości do pięciu procent. Nazwa pochodzi od koloru otrzymanego materiału, przypominającego wynalazcy kolor skał z wyspy Portland. Natomiast połączenie przez Josepha Moniera betonu ze szkieletem metalowym – uzbrojeniem w roku 1867 dało możliwość uzyskania żelbetu mogącego przenosić większe obciążenia, mającego większą wytrzymałość i dało możliwość zastosowania cieńszych filarów i słupów w charakterze elementów nośnych. Fritz Schumacher, żyjący w latach 1869-1947, obliczył, że wspomniana wcześniej kopuła Panteonu mogłaby być przesklepiona sześciocentymetrową konstrukcją żelazobetonową.

Od tamtej pory beton razem ze stalą zaczęły stawać się powszechnymi materiałami budowlanymi, nieodwracalnie wpływając na formę budowli, ich technologię i możliwości wykonawcze. Rewolucja przemysłowa i nowe materiały stały się wyznacznikiem architektury współczesnej, architektury betonu, szkła i stali. Beton stosowany był już w budynkach secesyjnych pod koniec XIX, zarówno w secesji wiedeńskiej w budynkach Wagnera i Olbricha takich jak wiedeńskie stacje kolejowe, bank pocztowy, czy nawet sam gmach secesji wiedeńskiej, jak i w budynkach secesji angielskiej w fabrykach i budynkach użyteczności publicznej Mackintosha, a nawet w secesji Hiszpańskiej w poszczególnych elementach, w obiektach Gaudiego. Niemniej jednak to wiek dwudziesty i początki modernizmu propagowały i w pełni rozpowszechniły beton zarówno w obiektach użyteczności publicznej jak i obiektach mieszkalnych wielo- i jednorodzinnych. Wielka plastyczność betonu umożliwiała w połączeniu z jego sprężystością odlewanie form, które byłyby nie do wybudowania w kamieniu. Prefabrykowane części konstrukcyjne z betonu dawały możliwość zastosowania ścian kurtynowych – curtain wall, a nie mająca nośnego charakteru fasada, zasłaniała szkielet budowli umożliwiając typizację konstrukcji, oszczędność czasu, a co za tym idzie zmniejszenie kosztów.

 

Marcin Sieradzki

Zadzwoń! 530 950 859